Ýurdumyzda serişdelere we daşky gurşawa edilýän basyşyň artmagy bilen, hökümet edaralary "durnukly ösüşe ýetmek, serişdeleri tygşytlaýjy we ekologiýa taýdan arassa jemgyýet gurmak" we "On birinji bäş ýyllyk meýilnamada kesgitlenen ýaly energiýa sarp edilişini 20% we esasy hapalaýjy maddalaryň umumy zyňyndylaryny 10% azaltmagy üpjün etmek" maksatlaryny teklip etdiler. Hytaýda,dökümmaşyn önümçilik senagatynda örän möhüm rol oýnaýar, döküm önümçiligi dünýäde alty ýyl yzly-yzyna birinji orunda durýar. 27000-den gowrak döküm kärhanalary bar, olaryň arasynda ösen döküm tehnologiýasy, ajaýyp önümçilik enjamlary we esasy daşky gurşawy goramak çäreleri bolan birnäçe iri kärhanalardan başga, döküm kärhanalarynyň köpüsinde henizem köne önümçilik tehnologiýasy, köne önümçilik enjamlary we iş tertibine girizilmedik daşky gurşawy goramak meseleleri bar.
Biziň ýurdumyzyň döküm senagaty daşky gurşawy goramakda çynlakaý kynçylyklara duçar bolýar. Habarlara görä, Hytaýyň 80% -den 95% -ine çenlidökümZawodlar, esasan, el bilen galyplama ulanýarlar we domna peçleriniň umumy sanynyň 5% -den az bölegi täsirli daşky gurşawy goramak enjamlary bilen üpjün edilen. Döküm kärhanalarynyň 80% -den gowragynyň ýerinde agyr gurşawlar, ýaramaz iş şertleri, yza galan önümçilik tehnologiýasy we giň önümçilik usullary bar. Döküm senagatynyň gurluşy nukdaýnazaryndan, kärhanalarda hem döküm kiçi meýdançalary ýa-da esasy önümçilik zawodyna tabynlykdaky sehler, şeýle hem professional döküm zawodlary we köp sanly şäherçe döküm zawodlary bar. Önümçilik derejesi we möçberi babatda ýokary mehanizasiýa, ösen tehnologiýa we ýyllyk on müňlerçe tonna önüm öndürýän iri döküm zawodlary bar.dökümler, şeýle hem ýönekeý enjamlary, el bilen işleýän, köne tehnologiýaly we ýyllyk önümçiligi ýüz tonnadan gowrak döküm önümleri bolan kiçi döküm zawodlary. Soňky ýyllarda energiýanyň, daşky gurşaw faktorlarynyň we işçi güýjüniň bahalarynyň täsiri sebäpli ösen Günbatar senagat ýurtlarynda dökümleriň önümçiligi azaldy we olar umumy dökümleri satyn almak üçin ösýän ýurtlara ýüz tutdular, şeýle hem ösýän ýurtlara ýokary tehnologik mazmunly we ýokary goşmaça gymmata eýe bolan ýokary hilli dökümleri eksport etdiler. Häzirki wagtda global ykdysadyýetiň globallaşmagynyň çaltlaşmagy Hytaýyň döküm senagatynyň ösmegi üçin mümkinçilikleri we kynçylyklary döredýär. Halkara we içerki bazarlarda Hytaý dökümlerine bolan isleg durnukly ösüş meýilini görkezýär.
Döküm enjamlary,döküm çäge işläp taýýarlamak üçin galyplama
Hytaýdaky döküm tehnologiýasynyň häzirki derejesine we esasy meselelere esaslanyp, bu makala aşakdaky taraplardan "ýaşyl we ekologiýa taýdan arassa döküm" gazanmagyň netijeli usullaryny öwrenýär:
1. Döküm senagaty üçin ýaşyl önümçilik standartlarynyň işlenip düzülmegi önüm dizaýn teoriýasy we usullary, materiallary ulanmak tehnologiýasy, önümçilik prosesleri we enjam tehnologiýasy, synag tehnologiýasy, awtomatlaşdyrma tehnologiýasy we ş.m. ýaly esasy tehnologiýalary öz içine alýar. Bular döküm senagatynyň dowamlylygynyň we ösüşiniň özara baglanyşykly, özara bagly we aýrylmaz bölekleridir. Döküm önümleriniň we önümçilik prosesleriniň "özboluşly ýaşyl hilini" üpjün etmek we dökümleriň daşky gurşaw häsiýetlerini çeşmede tutuş ömürboýy optimizirlemek üçin ýaşyl dökümleri we döküm proseslerini dizaýn etmek. Energiýanyň, serişdeleriň we hapa maddalaryň we galyndylaryň gönükdirilmeginiň möhüm täsir ediji faktorlaryny göz öňünde tutup, çig we kömekçi materiallary (girişleri) dökümlere (peýdaly çykyşlara) öwürmek üçin ýaşyl döküm tehnologiýasy we proses enjamlary tehnologiýasy ulanylýar, şeýlelik bilen hakyky "ýaşyl we ekologiýa taýdan arassa döküm" önümçiligine ýetmek. Adaty çig mallary we olary ulanmak tehnologiýalaryny arassa we ekologiýa taýdan arassa çig mallar we olary ulanmak tehnologiýalary bilen çalşyrmak; ④ Öňdebaryjy, çalt we takyk anyklaýyş we gözegçilik tehnologiýasyny ornaşdyrmak, döküm önümçilik prosesini optimizirlemek, döküm galyndylaryny ýok etmek ýa-da azaltmak, döküm önümçiligini ýokarlandyrmak, wagtynda ýa-da nädogry anyklaýyş sebäpli energiýa sarp edilişini we hapalanmagy azaltmak we "ýaşyl we ekologiýa taýdan arassa döküm" gazanmak; ⑤ Daşky gurşawa hapa maddalaryň zyňylmagyny azaltmak üçin degişli we netijeli turbalaryň ujuny arassalamak tehnologiýalaryny ornaşdyrmak. Ýokardaky ugurlar üçin tehniki talaplary teklip etmekden başga-da, kärhanalaryň milli ekologiýa standartlaryna laýyk gelýän soňky zyňyndylary gazanmak üçin iň gowy dolandyryş meýilnamasyny (arzan çykdajyly, ýokary netijeli) kabul edip bilmegi üçin Hytaýyň döküm senagatynyň milli şertleri bilen utgaşdyrmak hem zerurdyr.
2. Döküm tehnologiýasy, galyplama materiallary we döküm enjamlary ýaly dürli taraplardan başlap
Hytaýyň döküm senagatynyň daşky gurşawy goramagyň häzirki ýagdaýy alada döredýär. Döküm senagatynyň daşky gurşawy goramagy üçin döküm tehnologiýasy, galyplama materiallary we döküm enjamlary ýaly dürli ugurlardan tagalla edilip bilner: 1 Döküm tehnologiýasy we galyplama materiallary: Gum döküm döküm tehnologiýasynyň esasy usuly bolup, tutuş döküm önümçiliginiň 80% -den 90% -ine çenlisini düzýär. Döküm önümçiliginde tozan hapalanmagy, howa hapalanmagy we gum döküminiň galyplama materiallary sebäpli gaty hapalanmagy iň çynlakaýdyr. Şonuň üçin gum dökümde ýaşyl we arassa önümçilik gazanmak üçin ýaşyl organiki däl baglaýjylar mümkin boldugyça köp ulanylmaly we goşulan baglaýjylaryň mukdary mümkin boldugyça azaldylmaly (baglaýjylarsyz bolsa has gowusy). Bu köne gumy gaýtadan işlemek meselesini çözmek üçin örän peýdalydyr we daşky gurşawa düşýän basyşy ep-esli azaldar. Häzirki wagtda ulanylýan gum döküm usullarynyň arasynda ýitirilen köpük döküm we ýelmeşdirijisiz gurak gum döküm ulanyp V-usuly döküm, şeýle hem ýelmeşdiriji bilen suw aýna gum döküm "ýaşyl we ekologiýa taýdan arassa döküm" önümçilik proseslerine ýetmek üçin iň ähtimaldyr. Ýelimsiz ýitirilen köpük döküm “XXI asyryň täze döküm tehnologiýasy” we “dökümde ýaşyl inženerçilik” diýlip atlandyrylýar. Döküm enjamlary: Häzirki wagtda Hytaýyň çoýun bölekleriniň köpüsi metal oksidlenmesiniň we şlaklaryň emele gelmeginiň möçberini azaltmak üçin arassa we uzak ömürli ot çydamly materiallary, ýokary netijeli gyzgyn howaly üznüksiz domna peçlerini we demir suwuklygynyň ýapyk daşamak, guýmak we galyp işläp bejermek tehnologiýalaryny ulanýan domna peçlerini ulanyp eredilýär we öndürilýär; Peç materiallaryny öňünden arassalamak üçin Döküm Daşky Gurşawy Gözegçilik etmek boýunça Halkara Geňeşiniň maslahat berýän çärelerini kabul etmek, eretmek prosesinde tozanyň çykarylmagyny azaldyp biler; Suw bilen sowadylýan granulýasiýa şlak tehnologiýasyny ulanmak şlaklary ýokary netijeli gurluşyk materialyna öwürip biler; Domna peçinden çykýan işlenen gazlary toplumlaýyn ulanyň. Mundan başga-da, döküm önümçiliginde tozany we sesi döredýän tehnologiýa enjamlaryny, mysal üçin daşamak, eleklemek, arassalamak we çäge düşürmek enjamlary, tozany azaltmak ýa-da ýok etmek üçin önümiň gurluşyndan gowulaşdyryp bolýar.
3. Ekologiýa gurşawyny goramak we serişdeleri tygşytlamak üçin galyndylary gazlaryň serişdelerini ulanmak üçin täze tehnologiýalary işläp düzmek dürli ýurtlardaky döküm zawodlarynyň işçileriniň öňünde durýan gyssagly maksada öwrüldi. Şonuň üçin Hytaýyň döküm zawodlary kärhanalary tehnologik özgertmeleri guranda ýa-da amala aşyranda, galyndylaryň toplumlaýyn gaýtadan ulanylmagyny hem utgaşdyrmalydyrlar. Muny aşakdaky ugurlardan amala aşyrmak mümkin: ① Özgertme meýilnamalaryny işläp düzýän wagtyňyz, ilki bilen daşky gurşawy goramak üçin maýa goýumlaryny artdyrmagy göz öňünde tutuň we daşky gurşawy goramak üçin maýa goýumlarynyň umumy maýa goýumlarynyň 15% -den gowragyny düzmegi maslahat berilýär; ② Daşky gurşawy goramak maksatlaryna ýetmek üçin mehanizirlenen, awtomatlaşdyrylan we ýapyk ösen döküm enjamlaryny kabul etmek; ③ Iş gurşawyny gowulandyrmak üçin arassa önümçilik proseslerini kabul etmek; ④ Daşary ýurt döküm zawodlarynyň galyndylaryny ýok etmek usullaryna salgylanyp, döküm galyndylaryny ulanmak üçin täze tehnologiýalary işläp düzmek; ⑤ Aýlawly ykdysadyýetde galyndylary azaltmak, gaýtadan ulanmak we gaýtadan işlemek ýörelgelerine eýermek.
“Ýaşyl we ekologiýa taýdan arassa döküm” önümçilik pudagynda sosial durnukly ösüş strategiýasynyň ýüze çykmagydyr. Hytaýyň döküm senagatynyň önümçilik kuwwatyndan, tehnologik derejesinden, önümiň hilinden, energiýa sarp edilişinden we çig maldan, döküm tehnologiýasyndan, hil dolandyryş derejesinden we galyndy çäge, galyndy gaz, tozan, galyndy galyndylaryndan, sesden we ş.m. zyňyndylaryndan başlap, daşary ýurt nazaryýet barlaglarynyň we tejribesiniň üstünliklerine daýanyp, Hytaýyň döküm senagatynyň we döküm tehnologiýasynyň daşky gurşawy goramak dizaýnynyň esasy aýratynlyklaryna, bar bolan meselelerine we esasy talaplaryna esaslanyp, döküm önümçilik prosesinde dürli önümçilik baglanyşyklarynyň daşky gurşawy goramak dizaýnynyň esasy standartlary Hytaýyň döküm kärhanalarynyň täze gurluşygynyň, abatlaýyş işleriniň, giňeltmegiň we tehnologik özgertme taslamalarynyň maksatlary hökmünde kesgitlenildi. Döküm önümçilik kärhanalarynyň hereketleri standartlaşdyryldy we daşky gurşawy goramak “ýaşyl we ekologiýa taýdan arassa döküm” gazanmak üçin güýçli höweslendirilýär, milli ykdysadyýetiň çalt ösüşiniň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin Hytaýyň döküm senagatynyň tehnologik derejesini ýokarlandyrýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 10-njy fewraly